پيشرفته
 

موضوعات :

  • سینما
  • مقاومت
  • هنر متعهد

  • کلمات کليدي :

  • انقلاب مصر
  • عاطف طیب
  • مقاومت

  • سجاد اسلاميان

    ديگر مطالب اين نويسنده :

  • هر روز می‌تواند روز قدس باشد

  • مدیریت فرهنگی ترمز كرده...

  • تقصیر از ماسـت

  • سه جلد، هفت جلد،...

  • بزرگترين چالش کپي رايت است

  • مطلب بعدي >   1753 تعداد بازديد
    (0 راي ) امتياز مطلب < مطلب قبلي
    راه شماره 15-16 : آقازاده گان صدر اسلام

    سینمای مصر و مسـاله فلسطین

    سمیر الزغبی
    ترجمه و تلخیص: سجاد اسلامیان
    قضیه فلسطین محور بسیاری از سناریوها در سینمای عرب است. سینما در قضیه اعراب و اسرائیل فقط ابزار تبلیغات نیست بلكه نوعی مشاركت فعال است.

        شروع  سینمای مصر
    در ابتدای حضور سینما در مصر (1927) فیلم‌هایی كه به مساله فلسطین پرداختند این مساله را جزیی از آینده استراتژیک مصر می‌دانستند.
    از جمله اولین فیلم‌های این حوزه «دختری از فلسطین» (1948) به كارگردانی محمود ذوالفقار بود. دختری جوان از فلسطین بعد از كشته شدن پدرش بدست یک گروه نظامی اسرائیلی به قاهره می‌رود تا با دایی‌اش زندگی كند؛ در این بین با پسر دایی‌اش كه افسر نیروی هوایی است آشنا می‌شود. عادل (محمود ذوالفقار) به جنگ می‌رود و هواپیمایش آسیب دیده و شدیدا مجروح می‌شود و فكر می‌كند كه قادر به ازدواج نیست اما دختر عمه‌اش بر همراهی در كنار او اصرار می‌ورزد.

        انقلاب مصر و سینما
    انقلاب مصر سر و صدای بسیاری در عرصه سینما به پا ‌کرد و فیلم «سرزمین قهرمانان» که به كارگردانی «نیازی مصطفی» در اواخر 1952 اكران شد، فیلمی بود كه به اشاره شخص عبدالناصر تهیه شد.
    داستان «سرزمین صلح» (1957) به كارگردانی كمال شیخ داستان جوانی مصری ‌است که دست به یك عملیات در سرزمینهای اشغالی می‌زند و در این بین با دختر جوان فلسطینی آشنا می‌شود كه به او كمك می‌كند و پس از بازگشت به مصر با او ازدواج می‌كند.
    در «خدا با ماست»  ژنرالی به نام حمادی در جریان جنگ 1948 همکاران و بازویش را از دست می‌دهد؛ او همچنین ناراحت از دست رفتن فلسطین است و در بسیاری از صحنه‌های فیلم به زبان اشك و اندوه از وطن اشغال شده سخن می‌گوید.

        دورانی جدید در سینمای مصر
    «خدا با ماست» مانند دیگر فیلم‌های مصری ارتباط سینمای مصر و قضیه فلسطین را محدود كرده بود. فیلم‌های این دوران نتوانستند راهبرد مشخصی را برای پرداختن به مساله فلسطین در سینمای مصر تعیین كند.
    با وجود این بسیاری از اهالی سینما كه همراه با انقلاب مصر به صحنه آمده بودند به سینما به مثابه سلاحی فكری و مبارزاتی در آن زمان می‌نگریستند. این مسیر با شكل‌گیری مجموعه‌هایی از جوانان مصر با روایتی جدید و بینشی مترقی و همراه با تجربیات گذشتگان حمایت شد. از جمله حرکت‌های حمایتی، تشكیل «انجمن سینمای مدرن» بود كه از اعضای برجسته آن می‌توان از خیری بشاره، داوود عبدالسید، غالب شعث و علی عبدالخالق نام برد.
    این گروه و گروه‌های دیگر از این دست، اولین اندیشه‌های مقاومت را در سینمای عرب مطرح كردند. از جمله فیلم‌های برتر این گروه «آوازه‌خوانی درحال گذر» به كارگردانی علی عبدالخالق(1972) است كه با نگاه به مباحث اجتماعی و به دور از تحلیل سیاسی با یک درون مایه دراماتیك برای اولین بار فكر مقاومت را به شكلی جدید بر پرده سینمای مصر، مطرح می‌کند.
    «غالب شعث» در فیلم «سایه‌ای بر حریف» (1973) دانشجویی فلسطینی را كه در قاهره با 4 جوان مصری در یك قایق زندگی می‌كند، به تصویر می‌کشد. در جریان فیلم هر كدام از آنان از دیدگاه خود به مسایل می‌نگرد و در نهایت فیلم ما را از روایت كامل قضیه با خبر می‌كند كه حقیقت شبیه به تیغ است و این شكست فکری سنگین‌تر از شكست نظامی 1967 است، اما شكست پایان كار نیست و گام بعدی تفکر و تدبر است كه مانند یک تانک در جریان مقاومت راه را باز می‌كند.

        فیلمهای دهه 80
    از مهمترین كارگردانان و فعالان اجتماعی، سیاسی دهه هشتاد، «عاطف طیب» است كه در فیلم‌های بسیاری مسایل اجتماعی مصر را بررسی كرد و از مهمترین فیلم‌هایش، «نامه اعدام» (1983) است.
    فیلم «ناجی العلی» این کارگردان هم در اواخر دهه 80، برای اولین بار نماد فرهنگی و مبارزاتی فلسطین را به نمایش گذاشت؛ او محور حكایات فیلم هنگام به نمایش گذاشتن حوادث تاریخی فلسطین است.
    فیلم از چند ماه قبل از اشغال فلسطین شروع می‌شود و در این بین به گزیده‌هایی تاریخی مانند انفجار منازل و آواره كردن و اخراج اهالی روستاهای فلسطینی و سپس پایان قیمومیت انگلستان و تشكیل دولت صهیونیستی می‌پردازد؛ تا جایی كه وقتی در پایان فیلم ناجی العلی در اثر ترور در بیمارستانی در لندن در می‌گذرد، كارگردان از طریق این شخصیت اضمحلال اعراب را با درون مایه‌ای دراماتیك به نمایش می‌گذارد و فیلم صریحا به نوعی جایگاه رهبری سینمای مصر را در پرداختن به قضیه فلسطین، بدست می‌آورد.

        فیلمهای دهه 90
    از مهمترین فیلمهای این دهه می توان «دختری از اسرائیل» (1999) را نام برد به کارگردانی ایهاب راضی و بازی محمود یاسین، رغده، خالد النبوی، حنان ترك و فاروق الفیشاوی. داستان فیلم در شهر طابا اتفاق می‌افتد و یك استاد تاریخ به نام عبدالغنی، همسرش رتیبه و پسرشان طارق در جریان یك سفر تفریحی با استاد دانشگاه به نام یوسف و دخترش لیزا آشنا می شوند. طارق عاشق لیزا می شود و نامزدش امینه را ترك می‌كند. خانواده عبدالغنی متوجه می‌شود كه یوسف و لیزا اسرائیلی‌اند و رتیبه طارق را سرزنش می‌كند كه برادرش ایهاب كه در جنگ 1967 به شهادت رسیده است را از یاد برده است. طارق با پیشهاد كاری با ماهیانه حقوق ده هزار دلار در ماه تصمیم به رفتن به اسرائیل می‌گیرد. طارق با قایق به سمت اسرائیل می‌رود اما ناگهان از میانه راه شناکنان به مصر بر می‌گردد و یوسف در برابر عبدالغنی و رتیبه شكستی بزرگ می‌خورد.
    در این فیلم موضع اعراب درباره همزیستی به نمایش گذاشته شده است و فیلم به روشی نودراماتیک هرگونه همزیستی با رژیم صهیونیستی، به هر روش و هر قیمت را رد می‌كند. عبدالغنی (محمود یاسین) تاریخ را به خوبی می‌داند و موضعش با هركس كه با دشمنان همراهی كند واضح است. این استاد تاریخ كه فرزندش در جنگ 1967 به شهادت رسیده از عوامل جنگی صهیونیستها نمی‌ترسد بلكه روش مقاومت را بهترین راه مواجهه با اسرائیل می‌داند.

    دسته بندي هاي برگزيده
    آرشيو راه