پيشرفته
 

موضوعات :

  • صدا و سیما
  • مدیریت فرهنگی
  • رسانه ها

  • کلمات کليدي :

  • رادیو معارف
  • تولید فرهنگی
  • سیاستگذاری صدا و سیما

  • محمدرضا دهشیری

    ديگر مطالب اين نويسنده :

  • گذار از معنویت محض

  • زندگی تاریك بود

  • وارث مدیریت سکولار

  • مطلب بعدي >   751 تعداد بازديد
    (0 راي ) امتياز مطلب < مطلب قبلي
    راه شماره 15 : جشنواره شاه سلطان حسینی

    اگر ثمره انقلاب رادیو معارف باشد كافی‌ست؛ مردم می‌گویند

    گفت‌وگو با حجت‌الاسلام بیات؛رئیس رادیو معارف

    محمد رضا دهشیری

    مصاحبه را ساده و خودمانی پذیرفت و با تشكر من از این قضیه، باب گفت‌وگو گشوده شد:

    بیات: من در بحث مدیریت ارتباط، مطالعاتی داشته‌ام. این به هم ریختنها برقرار نكردن ارتباط درست، یكی از آسیبهای جدی ماست. گاهی در این ارتباط معصیت تنیده شده است. غیبت، تهمت، بدبینی و غیره ... به طوری كه برخوردها فرسایشی شده است و انرژی صرف خنثی كردن كارهای یكدیگر می‌شود.

    سوره: چندی پیش، روابط عمومی رادیو معارف، در میان شبكه‌ها رتبه برتر را آورده بود. بنا بر چه شاخصه‌هایی این رتبه به رادیو معارف اعطا شده بود؟

    بیات: این رتبه، مربوط به ارتباط رسانه‌ای بود. در رادیو معارف هر نوع ارتباط مردمی با برنامه‌ها از راه روابط عمومی است و مستقیماً با گروهها مرتبط نیستند. ارتباطات، جمع‌بندی و آمارگیری و بعد تفكیك می‌شود و به گروه و بخش مربوطه تحویل می‌گردد.

    سوره: تشویق مخاطب برای تماس با برنامه كار آسانی نیست. شما در این مورد چقدر موفق بوده‌اید؟

    بیات: طبق آمار 1/5/83 تا 1/7/83 ،6106 تلفن داشتیم. یعنی تقریباً روزی 100 تلفن. 54 درصد آن شركت در مسابقه‌ها بوده و 9 درصد پیشنهاد و درخواست، 5 درصد انتقاد از برنامه‌ها، 12 درصد سؤال از زمان بخش برنامه‌ها و 20 درصد هم سؤال از كارشناس در برنامه‌های پرسش و پاسخ بوده است.

    سوره: این نشان می‌دهد كه مخاطب شما مخاطب فعالی است. شما در این شبكه، مخاطبان را چطور تعریف كرده‌اید؟

    بیات: ما به لحاظ سنی از سنین جوانی به بالا را مخاطب تعریف كرده‌ایم. ما برای كودك و نوجوان برنامه‌سازی نداریم ولی برنامه‌هایی درباره‌شان داریم. به لحاظ سطح علمی مخاطب، ابتدا یك بلاتكلیفی داشتیم ولی تقریباً توانسته‌ایم از این بن‌بست بیرون بیاییم. رادیو معارف شبكه تخصصی است به نظر می‌رسید كه در مقطعی باید با متخصصین در ارتباط باشیم ولی به مرور زمان به مرحله‌ای رسیدیم كه نباید شنونده خاص داشته باشیم ـ مثلاً حوزویان و دانشگاهیان ‍ـ بلكه باید برای همه‌ كسانی كه علاقه‌مند به این گونه موضوعات هستند، مباحث خاص تخصصی و معارفی را طرح كنیم. هدف‌گذاری، قالب، ساختار و جدول پخش برنامه‌هاست كه مخاطب برنامه را تعریف می‌كند. چینش برنامه‌های تخصصی، نیمه تخصصی و عمومی در جدول پخش برنامه‌ها متفاوت است مثلاً اوایل صبح و آخر شب به برنامه‌های تخصصی اختصاص دارد. ما انتظار نداریم همه رادیو معارف را گوش كنند ولی آنها كه استفاده می‌كنند ابراز رضایت می‌كنند و با ما هم مرتبط می‌شوند. استاد دانشگاهی گفته بود: رادیو معارف، مرا از بخشی از مطالعات بی‌نیاز می‌كند. ما حوزه و مباحث معارفی را به همه جای كشور كشانده‌ایم. رادیو معارف، گستردگی زمانی، مكانی و موضوعی به مباحث معارفی داده است. شاید تلقی مردم از حوزه، فقه، اصول و یك‌سری مباحث كلی بود ولی امروز رادیو معارف، گستردگی زمانی، مكانی و موضوعی به حوزه مباحث آن داده است. به ویژه با تعریفی كه ما از معارف داریم، در زوایای مختلف زندگی انسان جریان دارد. در واقع، انسانی مسلمان است كه تمام حركات و سكنات و روابطش در همه بخشهای زندگی با یكی از احكام خمسه حرام، واجب، مكروه، مستحب و مباح قضاوت شود. خواه ورزش باشد، خواه مسائل پزشكی و خواه موضوعاتی دیگر.
    وقتی از زوایای مختلف زندگی، مباحث دینی طرح می‌شود، مخاطب دیگر به عنوان سرگرمی رادیو گوش نمی‌كند، بلكه با برنامه‌‌ای یا مجموعه‌ای از برنامه‌ها انس می‌گیرد. به طوری كه تا برنامه مورد علاقه‌اش تمام نشده است، از محدوده شهر خارج نمی‌شود و كنار جاده پارك می‌كند و در ماشین به مباحث گوش می‌دهد تا ضعف فرستنده‌های ما مانع او نشود. ما حتی مخاطبانی داریم كه برنامه‌ها را می‌نویسند، تایپ می‌كنند و در محدوده‌هایی منتشر می‌كنند. چون خیلی از افراد حقیقی و حقوقی مانند مراكز پژوهشی و كتابخانه‌ها تقاضای در اختیار داشتن برنامه‌ها را داشتند، با سروش سیما صحبت كردیم و طی این مدت اندكی كه گذشته است حجم درخواست برنامه‌های رادیو معارف با حجم دیگر درخواستهای سروش سیما برابری می‌كند.

    سوره: شبكه‌های دیگر نیز برنامه‌های معارفی دارند، چطور رادیو معارف این قدر نافذ شده است؟

    بیات: علت، اعتمادی است كه مردم به این رادیو پیدا كرده‌اند، و دلیل این اعتماد چند چیز است. اگر این شبكه در تهران بود؛ یعنی می‌گفت: اینجا تهران است، رادیو معارف؛ این قدر تأثیر نداشت كه می‌گوید: اینجا قم است، رادیو معارف. دلیل دیگرش دقت در بیان مطالب است. علت دیگر این است كه خیلی از شبكه‌ها نیز از برنامه‌های ما، به عنوان منابعشان استفاده می‌كنند، به ویژه در آستانه‌ ماههای رمضان و محرم. استمرار هم یكی از این دلایل است. ضمناً برنامه‌های معارفی شبكه‌های دیگر تحت‌الشعاع بقیه برنامه‌هاشان است.

    سوره: طلّاب جوان چه جایگاهی در بین مخاطبان شما دارند؟

    بیات: طبق نظرسنجی سال 81 مركز تحقیقات سازمان صدا و سیما از 30 شهر كشور (كه اغلب مراكز استانها بودند) حدود 48 درصد طلاب، رادیو را گوش می‌دادند و بسیاری‌شان اظهار كرده بودند كه با وجود رادیو معارف در منطقه تبلیغی و مسكونی‌شان، احساس خُسران نمی‌كنند. استنباط ما (كه البته نیاز به تحقیقات میدانی هم دارد) این است كه این امر در كاهش مهاجرت طلاب به قم یا افزایش مهاجرت طلاب مبلّغ به مناطقی كه از درس و بحث فاصله می‌گیرند تأثیرات مطلوبی دارد. البته امواج رادیو معارف فقط 60 درصد كشور را پوشش می‌دهد كه مقدار كامل و جامعی نیست.

    سوره: اشاره‌ای به تعریفتان از «معارف» و به تبع آن «برنامه‌های معارفی» داشتید. بگذارید این موضوع را بیشتر بررسی كنیم. تعریف شما از برنامه‌های دینی چیست و برنامه‌های دینی چه شاخصه‌هایی دارند؟

    بیات: معتقدیم، دین باید مانند خون در تمام رگهای زندگی جریان داشته باشد و این نگاه به برنامه‌سازی را متفاوت می‌كند. شاید اسلام درباره یك علم حرفی زده باشد شاید هم چیزی نگفته باشد ولی درباره رفتارها قضاوت دارد. آیا حرام است؟ واجب است؟ مكروه است؟ مباح است؟ یا مستحب؟ طبق این نگاه، برنامه دینی كه مجموعه‌ای از آنها رسانه دینی را تشكیل می‌دهد، باید چند ویژگی داشته باشد. در برنامه‌های دینی، نمی‌توانیم به مبحث تبلیغ بی‌توجه باشیم. تبلیغ رسالت انبیاء و بعد هم رسالت علماست. تبلیغ با روش سنتی ابزارهای سنتی می‌خواهد و در روش مدرن، بحث تعاملِ دین و رسانه پیش می‌آید. انتظار ما از رسانه چیست؟ ظرفیتهای رسانه چیست؟ آیا هر موضوعی را می‌توان در رسانه طرح كرد و چگونه باید طرح كرد؟
    جاهایی كه رسانه‌های مدرن با آموزه‌های دینی تضاد دارند، چه باید كرد؟
    در ویژگیهای برنامه دینی باید توجه داشت كه اول چیزی كه ما را از مسائل غیر دینی جدا می‌كند، هدف‌گذاری است. اگر هدف درست تعریف شود در فرآیند تولید و پخش برنامه تعیین‌كننده است. هدف در تبلیغ چیزی جز هدایت نمی‌تواند باشد. اگر هدف، هدایت است، باید تمام عناصر و عوامل متناسب با این هدف حركت كنند. پس اولین شاخصه برنامه دینی هدایت است. اگر برنامه ما هدایت را تأمین می‌كند، برنامه دینی است. هر چند برنامه ما، مستقیماً از دین حرفی نزده باشد. مثلاً، برنامه‌ای درباره سیارات می‌سازیم كه مبحثی علمی است ولی نهایتاً می‌خواهد ما را متوجه به وجود كند، پس این برنامه‌، دینی است؛ همان‌گونه كه هدف قرآن از بیان یك‌سری مقدمات، گره زدن و آشنا كردن انسانها با موضوع دیگری است. اگر برنامه‌ای به هدایت ختم شود، دینی است. اگر برنامه‌ای داشته باشیم كه آموزه‌های غیر دینی داشته باشد یا هدفش چیز دیگری باشد غیر دینی است. حتی اگر از مباحث دینی تشكیل شده باشد. شاخصه دوم برنامه دینی، موضوع است. موضوع باید دین باشد یا مورد تأیید دین باشد. مورد تأیید دین بودن به معنای عام مورد نظر است. ورزش یا هر مقوله دیگری را هم شامل می‌شود. گلوگاه برنامه‌ها، متولیان برنامه‌های دینی رسانه‌های دینی‌اند. آسیب هم همین جاست. متولی، یك مبلّغ است و مبلّغ باید ویژگیهایی داشته باشد. چطور یك مبلغ از ابزارهایی كه نقض غرض می‌كند و در مسیر هدایت ایجاد مشكل می‌كند، استفاده می‌كند؟ مثلاً، اگر یك برنامه مربوط به ماه مبارك رمضان، می‌خواهد ما را به یك موضوع معنوی و الهی هدایت كند، استفاده از زنی كه با آرایشش پارازیتی است روی فكر، ذهن و رفتار بیننده چقدر مجاز است؟ این با آن هدف‌گذاری منافات دارد. ابزار و جاذبه‌ها باید با هدف و موضوع متناسب باشد. ما مجاز به استفاده از سكس، خشم، اضطراب و دیگر مسائل شهوانی كه ایجاد جذابیت می‌كنند، نیستیم. پس شاخصه دیگر برنامه دینی شیوه‌ها و ابزارهای متناسب با هدف و موضوع است. گفته شد كه متولی برنامه یك مبلغ است. من نمی‌گویم كه عوامل برنامه‌ساز یا متولیان رسانه‌های دینی باید طلبه باشند؛ من می‌گویم باید كسانی باشند كه اطلاعات و توانایی پرداختن به موضوعات دینی را داشته باشند، دغدغه دین را هم باید داشته باشند.

    سوره: نام شبكه شما «رادیو معارف» است، نه رادیو دین؛ از طرفی رسانه دینی و برنامه دینی را فراتر از مباحث معارفی بسط دادید. خب، نظر حضرت‌عالی درباره متولیان برنامه‌ها در رادیو معارف قریب به ذهن است ولی در دیگر شبكه‌ها چه شكلی پیدا می‌كند؟

    بیات: مثلاً برنامه «مردان ‌آهنین». فردی كه در سرچشمه این برنامه نشسته است، چون هدف هدایت است و استفاده از ورزش، می‌تواند در مسیر هدایت قرار گیرد. می‌تواند برنامه را طوری طراحی كند كه نهایتاً هدف سالمی از ورزش در ذهن مخاطب بیاید یا می‌تواند برنامه را طوری طراحی كند كه قهرمانی یعنی بازوی ورزیده داشتن هدف باشد. گلوگاه برنامه كه تهیه‌كننده یا كارگردان است، می‌تواند این برنامه مباح را به برنامه‌ای مفید تبدیل كند. می‌تواند به برنامه جهت «قَوّعلی خدمتك جوارمی» بدهد ]و گرنه فقط[ جوان را سرگرم كرده است، وقتش را هم گرفته است ولی ناخواسته نگاه سكولاریستی ]به او داده است[.
    اگر نظرسنجی می‌كردی، آیا مردم پاسخ می‌دادند كه پیام این برنامه این بود كه قوی شوی برای خدمت، یا نه پیام این بود كه شما زمانی قوی هستی كه بتوانی این میزان بار را برداری و به این مرحله از قهرمانی برسی. شاید در این پیامها تعمدی نباشد ولی ما در رسانه دینی مأموریم طوری برنامه‌ریزی كنیم كه هدف ما را درست تأمین كند. در اولویت اول، اگر متولیان رسانه‌های دینی و برنامه‌های دینی این آگاهی و دغدغه را داشته باشند، كار درست پیش می‌رود وگرنه صورت مدیریتی و نظارتی، كار را چندین برابر می‌كند، ضمن اینكه نتیجه مطلوب هم نمی‌دهد. پس شاخصه دیگر برنامه دینی كارگزاران و عوامل‌اند. اگر معتقدیم كه فكر، نیت و عمل مبلغ در كارش تأثیر دارد، چطور در كار رسانه‌ای مؤثر نباشد؟ ما در دین با دل و فكر و اعتقادات مردم سر و كار داریم كه مباحث متافیزیكی است نه تجربی. آیا می‌توان گفت برنامه‌سازی كه با حفظ دیگر اصول، با وضو سر برنامه می‌آید در كارش بی‌تأثیر است؟

    سوره: اجازه دهید همین مباحث را در رادیو معارف بررسی كنیم. شما در رادیو معارف موسیقی را حذف كرده‌اید....

    بیات: نه، ما موسیقی را حذف نكرده‌ایم. موسیقی معنای جامعی دارد.

    سوره: منظورم آلات موسیقی است. در یك رسانه دینی، با همان تعریفی كه شما گفتید كه یك تعریف غیر سكولار بود و خلاف دیدگاه حاكم بر صدا و سیما هم بود....

    بیات: ناخواسته است ناخواسته آمده‌ایم ] دین را از عرصه‌های مختلف زندگی[ جدا كرده‌ایم. من این را در بالا هم گفته‌ام كه وقتی می‌آییم گروه معارف را در كنار گروههای دیگر درست می‌كنیم، اولین سنگ بنا كج است؛ یعنی تو برو سریال بساز كه جذابیتهای خودش را دارد؛ برنامه كودك را هم فلان گروه بسازد؛ گروه معارف هم برنامه‌های مناسبتی بسازد. پیشنهاد من این بود كه گروههای معارفی را بازوهای فكری و مشورتی ] بقیه گروهها[ قرار دهید. البته ایده‌آلها امكان‌پذیر نیست ولی لااقل در برنامه‌ها یك‌سری افكتهای معارفی را وارد كنند این بازوی مشورتی، خودش برنامه‌سازی نكند ولی هم دین را بشناسد و هم رسانه را و هنرمندانه رگه‌هایی از معارف را وارد برنامه‌ها كند كه با تسامح نام آن را «افكتهای معارفی» گذاشته‌اند. ولی آمده‌ایم، خودمان گفته‌ایم كه مسایل دینی را یك نفر مطرح كند. یعنی قرار نیست دین در جاهای دیگر وارد شود.

    سوره: خطری كه این حرف را تهدید می‌كند، برخوردی مبتذل با موضوع است. مثلاً، یكی اعلام كرده بود به هر كس كه صحنه نماز را در فیلمش بیاورد، جایزه می‌دهد.

    بیات: نه، این باید كارشناسی شود. یعنی باید بگوییم هر فیلمی كه به نماز ترغیب كند، هر چند نماز را هم نشان ندهد. مثلاً، وقت موعود را ]در فیلم وقت نماز[ عنوان كند. بعد از نماز مغرب، فلان كار را انجام دهیم. قرار ما بعد از نماز و.... یعنی نشان داده شود كه در فیلم یك زندگی دینی جریان دارد.
    ما در رادیو معارف، قصد هیچ ارزش‌گذاری نداریم. البته بعضی ما را نقد كرده‌اند كه چرا موسیقی نداریم و مخاطبان هم گاهی زنگ می‌زنند ]و این را می‌گویند[. اولاً، موسیقی داریم. موسیقی گاهی‌ سازی است، گاهی آوازی و گاهی هم این دو با هم تركیب می‌شوند. ما موسیقی داریم ولی موسیقی سازی نداریم. ما براساس موسیقی قطعات و تواشیحهایی داریم.
    نبود ساز به معنای ارزش داوری درباره قضیه نیست. ما نمی‌خواهیم بگوییم كه چون موسیقی سازی اشكال دارد، استفاده نمی‌كنیم می‌گوییم در یك شهر دینی در كاركرد هر بخش از شهر، هنجارهایی باید لحاظ شود. مثلاً حكم صریح نداریم كه عروسی گرفتن در مسجد یا ورزش در مسجد ممنوع است اما كاركرد مسجد و انتظاری كه از مسجد است، عبادت و كارهای آسمانی است و كارهای زمینی خیلی با آن جور در نمی‌آید ولی كنار مسجد پارك هم هست. كارهایی كه در پارك می‌شود، انجامشان در مسجد، حرام نیست. ولی به عنوان یك ناهنجاری تلقی می‌شود و مقبولیتی ندارد. بنابراین محتوای رادیو معارف، مخاطبان رادیو معارف، حساسیتهایی كه در باب موسیقی وجود دارد و نداشتن مرزبندی دقیق میان موسیقیها و عدم نیاز مخاطب رادیو معارف به موسیقی باعث ]حذف موسیقی‌ سازی[ شده است. شاید در گوشه ذهن مخاطب سؤال باشد. من سراغ ندارم، كسی گفته باشد: رادیو معارف را چون موسیقی سازی ندارد، گوش نمی‌دهم. ضمن اینكه اگر موسیقی سازی وارد این رادیو بشود، مانند بقیه رادیوها می‌شود و مخاطبان بسیار زیادی را از دست می‌دهد. در واقع ورود موسیقی‌ سازی در هر حدی، ضربه زدن به ساختار و هیئت كلی این رسانه است. چون نه خلاء آن محسوس است و نه نیاز مخاطبانش است. قبلاً، رادیو را مساوی با كلام، افكت و موسیقی می‌گفتند ولی الان رادیو را مساوی با صدا می‌دانند. الان بخشی از جشنواره ششم، ساختن یك برنامه بدون موسیقی است. چون در خیلی از روزهای سال قطع كامل موسیقی را داریم.
    ما می‌گوییم در رسانه دینی و در شبكه‌های صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران كه پرچم‌دار مباحث دینی، معارفی و حكومت اسلامی است نگاه فراگیری باشد، مانند یك شهر دینی. مسجدش رادیو معارف است. مثلاً محافل قرآنی‌اش، رادیو قرآن است. دانشگاهش، رادیو فرهنگ است، روابط عمومی‌اش رادیو سراسری است، زمینهای ورزشی و كلوپهای جوانش هم رادیو ورزش و رادیو جوان است. همه اینها باید مكمل هم باشند. ما رادیو معارف را یك رادیوی آموزشی می‌دانیم. انتظار هم نداریم كسی 24 ساعته آن را گوش كند. حتی اگر كسی بخواهد 24 ساعته گوش كند، ما او را نهی می‌كنیم. چون مسائل دیگری هم در زندگی دارد. مگر اینكه واقعآً علاقه و ظرفیت و اشتهایش را داشته باشد.

    سوره: تأثیرپذیری شما از حوزه بدیهی است. تأثیرگذاری شما بر حوزه چقدر است؟

    بیات: همه رسانه‌ها نسبت به حوزه، مصرف‌كننده‌اند. چون خودشان مستقیماً فرصت تحقیق و پژوهش را ندارند.

    سوره: خب، این درست. شما مصرف می‌كنید و بعد میان مخاطبانتان توزیع می‌كنید. ولی بخش مهمی از مخاطبان شما حوزوی‌اند. چه تأثیری بر این قشر داشته‌اید؟

    بیات: تأثیر در تغییر دیدگاه مخاطبان نسبت به جایگاه حوزه بوده است.
    مردم ناخودآگاه متوجه شده‌اند كه حوزه فقط فقه و اصول نیست.

    سوره: حرف این است كه وقتی اساتید و طلاب جوان از مخاطبین پر و پا قرص شمایند، این یك فرصت است و شما می‌توانید به مرور بر تفكر حاكم بر حوزه تأثیر به سزایی داشته‌ باشید. رهبری می‌فرماید دغدغه‌های حوزه با دغدغه‌های ما متفاوت است. مثلاً رهبری، بحث تمدن بزرگ اسلامی را مطرح می‌فرماید و می‌دانیم كه حكومت جهانی اسلام یكی از آرمانهای اصلی نظام ماست. شما چقدر دغدغه‌های اصلی را شناسایی كرده‌اید و سعی كرده‌اید این دغدغه‌ها را به حوزه تزریق كنید؟

    بیات: ما هم محدودیتهای خاص خودمان را داریم، ولی در مجموع احساس می‌كنم با كشف زوایای مورد غفلت حوزه در عرصه معارف دینی و ساخت برنامه در رابطه با آن زمینه پرداختن به این نیاز را فراهم كرده‌ایم. مثلاً، برنامه فقه سیاسی كه نظرات سیاسی فقها از دوران غیبت تا به حال را بررسی كرده است. این، خیلی در نگرش مخاطب برنامه تغییر می‌دهد. در تفكر حوزه، ارزش‌گذاری فقه و اصولی است. و این را نمی‌توان انكار كرد. اگر در پایان نامه‌ها مباحث فقه و اصولی را كار كنید هم خودتان راحتید، هم حوزه، هر چند دردی را هم دوا نكند ولی اگر تفسیر و تبلیغ و ارتباطات كار كنید ]سخت می‌شود[ یعنی ناخودآگاه در فقه و اصول و جهاد درس فرعی دیگر منحصر شده است. در حالی‌كه نیاز جامعه واقعاً خیلی فراتر از اینهاست.
    ما در مباحث متعددی، جهان‌شمولی و جهانی بودن دین را، مستقیم و غیر مستقیم، القاء كرده‌ایم.

    سوره: بحث نسبت این گونه برنامه‌ها با دیگر مباحث است. چقدر از توانایی‌تان را به كار گرفته‌اید كه نیازسنجی كنید و براساس آن برنامه بسازید؟

    بیات: پیگیر یك برنامه‌ریزی 5 ساله هستیم.

    سوره: خود سازمان ابلاغیه‌ای ندارد؟

    بیات: دارد، ولی خیلی كلّی است. در طراحی این برنامه 5 ساله این مسائل و سهمشان، زمان‌بندی‌شان و حد و حدودشان را خواهیم دید. واقعاً از كسانی كه حرفهای امروزی یا به دور از تفكر سكولاری كه ناخواسته در حوزه نیز جنسی از آن وجود ندارد. ]استفاده خواهیم كرد.[ گاهی اگر به طرف بگویید كه شما این جوری هستید، شاید خودش هم متوجه نباشد. ولی دخالت دین را در زندگی حداقلی می‌بیند. در كلیت حوزه، ناخواسته این مسئله وجود دارد یا به عبارتی آن همت یا نگاه جامع را ]نمی‌بینیم[. مثلاً آقایان به واحد رسانه كه در یكی از جاها راه افتاده است، اظهار كم‌لطفی كرده‌اند.

    سوره: رادیو معارف، برای مخاطبان عامش چقدر درباره دین اجتماعی برنامه ساخته است؟ معارفی چون «العدل حیاه الاحكام» یا «الرعیه لایصلحها الا العدل»؟

    بیات: اینها مباحث آماری است كه من آمار این برنامه‌ها را به شما خواهم داد ولی به هر حال، در چارچوب خاص رسانه‌ای و ملاحظات امنیتی و خیلی از مسائل دیگر برنامه می‌سازیم.

    سوره: به هر حال اینها هم جزء معارف اسلامی است و انتظار می‌رود رادیو معارف به آن بپردازد و ظاهراً اگر اهمّ و مهم هم شود، این معارف اهمّ است و بقیه مهم.

    بیات: بله، درست است. ما به اشكال مختلف به اینها پرداخته‌ایم. در قالب پرسش و پاسخ، در قالب برنامه اندیشه‌ها، در سلسله برنامه‌های عدالت اجتماعی در نهج‌البلاغه، در مقطعی هم بحثهای آیت‌الله مصباح را كه در نماز جمعه تهران مطرح می‌شد، پخش می‌كردیم. در برنامه نقد و نظر، ما خیلی چالشی و جدی وارد شده‌ایم. یا در برنامه گفت‌ و شنود، مسئولین مختلف فرهنگی به چالش كشیده می‌شدند.

    سوره: این برنامه‌ها چند درصد كل برنامه‌ها را تشكیل می‌دهند؟

    بیات: الان درصد مشخصی نمی‌توانم بگویم. یك‌سری اولویت را سازمان مشخص می‌كند كه تكیه اصلی اولویتها نیز بیانات و دغدغه‌های خود «آقا» است.
    ما می‌گوییم برنامه «مشكوه هدایت» كه حدیث كوتاهی را توضیح می‌دهد، در این مقطع زمانی احادیث متناسب با فلان موضوع خوانده شود. برنامه پرسش و پاسخ هم به این سمت حركت كند. سخنرانیهای روز هم با این رویكرد برنامه‌سازی كند. «اندیشه‌ها» هم به همین صورت. با برنامه «نقد و نظر». الان، یكی از مسائل اساسی و جدی، بحث نهضت نرم‌افزاری است. ما در برنامه‌های متعدد و جدی روی این بحث كار كرده‌ایم. یك‌سری برنامه‌ها مانند دروس خارج كه خنثی است ]و مخاطب خاص دارد[ یا برنامه‌های تفسیری، روال عادی خودش را طی می‌كند ولی در برنامه‌های تولیدی كه خودمان متولی آنها هستیم، دقیقاً اولویتها را جسورانه‌تر از دیگران مراعات می‌كنیم.

    سوره: من، بحث را با این زاویه دید مطرح می‌كنم كه شما می‌توانید منابر را هم تحت تأثیر قرار دهید. چون بنابر گفته ابتدایی‌تان طلبه دور از قم به كمك رادیو معارف همچنان با قم مرتبط است. او می‌خواهد ارتباطش را حفظ كند تا بتواند مباحث را در منبرش جاری كند؛ یعنی شما می‌توانید او را پشتیبانی علمی و فكری كنید. از طرفی صحبتهای رهبری از لسان ایشان می‌جوشد و بر لبان ایشان می‌خشكد چرا؟ چون در حوزه، در رسانه‌ها و در منابر جاری نمی‌شود. مثلاً، بحث مبارزه بی‌امان با فقر، فساد و تبعیض ....

    بیات: ببینید، بعضی از اهرمها از دست رسانه خارج است. مبارزه بی‌امان را ما فقط می‌توانیم از بعد تبلیغی بحث كنیم.

    سوره: رهبری بنای همین موضوع را بر مطالبه مردمی از مسئولین می‌گذارد. منابر می‌توانند شیوه‌های صحیح یك مطالبه واقعی را گسترش دهند و مبانی تئوریك را شما می‌توانید به طلبه آموزش دهید.

    بیات: در سال پاسخ‌گویی كه جدولی تنظیم شد تا همه وزارت‌خانه‌ها را پای میز پاسخ‌گویی بكشاند ....

    سوره: من از شما كار ژورنالیستی انتظار ندارم. من همان حیطه كاری و وسع شما را كار دارم.

    بیات: مثلاً نیروی انتظامی ظاهراً هیچ ارتباطی با ما ندارد ولی ما از بعد معارفی به نیروی انتظامی و مقوله امنیت و دفاع پرداخته‌ایم. یا الان به بحث انرژی هسته‌ای كه محل چالش است، با دید معارفی و مبحث دفاع]در اسلام[ پرداخته‌ایم.

    سوره: این یعنی به‌روز بودن رادیو معارف.

    بیات: بله، حتی برای بحث امام زمان (عج) طی قرارداد با «موسسه انتظار نور» جدیدترین مباحث مهدویت را با سرفصلهایی از زوایای به‌روز از آنها خواسته‌ایم. چون اگر مباحث به‌روز نباشد، مشتری ندارد. ولی به اندازه وسعمان و این برمی‌گردد به امكانات، عوامل، توانمندیها و محدودیتها. ما در مجموع به این سمت حركت كرده‌ایم.

    سوره: در پرداختن به دغدغه‌های رهبری كه چند سالی است پی گرفته‌اند و علی‌رغم بی‌توجهیها و وظیفه‌نشناسیها موضوع را رها نكرده‌اند، شما به خودتان نمره چند می‌دهید.

    بیات: در جلسه‌ای كه با آقای افشار، در حوزه صدا، داشتیم، به آقای خجسته می‌گفتند به اعتقاد من، رادیوی جمهوری اسلامی ایران رادیو معارف است. این نگاه آقای افشاری كه درگیر مسایل فرهنگی، جنگ و قبل و بعد بوده است. یا در قضاوتهای مردم داریم كه اگر ثمره انقلاب، همین رادیو معارف باشد، كافی است. اینها بازخوردهاست.

    دسته بندي هاي برگزيده
    سوره