پيشرفته
 

موضوعات :

  • تاریخ شفاهی
  • جبهه فرهنگی

  • کلمات کليدي :


    حسن سلطانی

    ديگر مطالب اين نويسنده :

    مطلب بعدي >   847 تعداد بازديد
    (0 راي ) امتياز مطلب < مطلب قبلي
    راه شماره 20-21 : رستاخیز عزت لگد مال شده

    پایه‌های تاریخ انقلاب

    پیشنهادهایی درباره ثبت تاریخ شفاهی انقلاب

    حسن سلطانی

    پی بردن به کم کاری و بعضاً ناکارآمدی مؤسسات و سازمانهای مرتبط با موضوع تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس کار چنان دشواری نیست. کافی است ابتدا به گستردگی و تنوع موضوعات و سپس به فعالیتهایی که در رابطه با این موضوع انجام می‌گیرد، دقت کنیم؛ به آثار منتشر شده به لحاظ کیفی و کمی، نگاهی بیندازیم و برای پی بردن به عمق موضوع در یکی از نشست‌ها و همایش‌های تخصصی تاریخ شفاهی شرکت کنیم.

    در یکی از جدیدترین همایش‌های تاریخ شفاهی که در تهران با موضوع دفاع مقدس برگزار شده بود، برخی پژوهشگران با آب وتابِ فراوان فعالیت‌های چند سال گذشته خود را شرح می‌دادند. به عنوان نمونه یکی از اساتید گزارش فعالیت‌های خود در رابطه با تاریخ شفاهی قبیله باصری‌ها (یکی از قبایل شاهرود) را ارائه کرد. آیا تاریخ شفاهی دفاع مقدس به آخر خط و ته دیگ رسیده است، که برای پر نمودن وقت همایش‌هایش تاریخ شفاهی قبیله باصری‌ها را به صحنه بیاوریم؟!

    تشکیل یک طبقه خاص در تاریخ انقلاب

    آشنا نبودن بیشتر مورخین با مبانی انقلاب اسلامی و نداشتن درک مناسب نسبت به تاریخ انقلاب، دور شدن از توده‌های مردم و تکیه بر نخبگان سیاسی و سرداران نظامی و تشکیل یک طبقه خاص در تاریخ انقلاب و عدم انگیزه برای کار در این عرصه نشان دهنده صدق این ادعا است که برخی از مؤسسات و سازمانهای مرتبط با تاریخ انقلاب، کم کار و ناکارآمد هستند. 32 سال از انقلاب اسلامی و 22 سال از پایان جنگ تحمیلی می‌گذرد. چه مقدار از تاریخ صدها شهر و هزاران روستای فعال در انقلاب و دفاع مقدس ثبت و ضبط شده است؟ آیا به غیر از تهران و چند شهر بزرگ دیگر، برای شهرها و روستاهایی که شهدای بسیاری تقدیم انقلاب کرده‌اند فکری شده است؟ اصلاً در مجموع چند ساعت مصاحبه با موضوع انقلاب اسلامی با توجه به گستردگی و تنوع موضوع گرفته شده است؟

    چه مقدار توانسته‌ایم تاریخ انقلاب را جامع ببینیم؟ شهرهای مرزی ایران که با خطرات فراوانی در مقاطع مختلف انقلاب و جنگ روبه‌رو بوده‌اند، چه جایگاهی در تاریخ انقلاب دارند؟ مساجد و مدارس که به عنوان اصلی‌ترین پایگاههای مردمی انقلاب محسوب می‌شدند چه؟ آیا به «هر چند سال یک اثر خوب» این مؤسسات و نهادها می‌توان قانع بود؟ از طرفی هر روز شاهد از دست دادن آدمهایی هستیم که سینه‌ای پر از حرف دارند و گفته‌ها و دیده‌ها و شنیده‌های زیادی را با خود به دل خاک می‌برند.

    یک راه حل

    برای شکستن انحصارگرایی در ثبت تاریخ انقلاب و کشاندن تاریخ نگاری انقلاب از حاشیه به متن و در آوردن آن از انزوا، کار در سه سطح باید پیگیری شود:

    1- سطح تخصصی

    یکی از معضلات جدی تاریخ نگاری انقلاب اسلامی کمبود مورخ متعهد است. امام خمینی (ره) در نامه بیست و پنجم دی ماه 67 به سیدحمید روحانی به این موضوع چنین اشاره می‌فرمایند: «اکثر مورخین، تاریخ را آن گونه که مایلند و یا بدان گونه که دستور گرفته‌اند می‌نویسند، نه آن گونه که اتفاق افتاده است. از اول می‌دانند که کتابشان بناست به چه نتیجه‌ای برسد و در آخر به همان نتیجه هم می‌رسند».

    در این سطح باید افراد علاقه‌مند و متعهد (علی‌الخصوص دانشجویان تاریخ و علوم اجتماعی) با توجه به ضرورت موضوع به طور تخصصی در حوزه تاریخ نگاری انقلاب اسلامی مشغول فعالیت شوند. مورخینی که مبنای تاریخ نگاری خود را پیام تاریخی امام به سید حمید روحانی قرار دهند.

     

    2- سطح نیمه تخصصی

    بسیاری از افراد علاقه‌مند هستند که درحوزه سرگذشت‌پژوهی یا جمع‌آوری خاطرات در موضوع انقلاب اسلامی و دفاع مقدس وارد شوند، اما به دلیل ناآشنایی یا منع می‌شوند یا کارهای ضعیفی را ثبت می‌کنند. می‌توان با برگزاری کارگاه‌های آموزشی تاریخ شفاهی در چند جلسه و با در اختیار قرار دادن جزوات و معرفی برخی کتب از این پتانسیل گسترده استفاده کرد. مساجد، مدارس و دانشگاه‌ها بیشترین ظرفیت را در اجرائی کردن این موضوع دارند.

    3- سطح عمومی

    انقلاب اسلامی یک انقلاب نخبگانی و متعلق به یک طبقه خاص نبود. توده‌های مردم در این انقلاب حضور داشته‌اند و امام خمینی (ره) نیز در پیام خود به این موضوع اشاره کردند:

    «اگر شما می‌توانستید تاریخ را مستند به صدا و فیلم حاوی مطالب گوناگون انقلاب از زبان توده‌های مردم رنجدیده کنید،کاری خوب و شایسته در تاریخ ایران نموده‌اید. باید پایه‌های تاریخ انقلاب اسلامی ما چون خود انقلاب بر دوش پابرهنگان مغضوب قدرتها و ابرقدرتها باشد... تنی چند از عالمان دین باور، دست در دست مردمِ کوچه و بازار، مردم فقیر و زجرکشیده گذاشتند و خود را به آتش و خون زدند و از آن پیروز بیرون آمدند».

    بر همین اساس بایستی از مردم برای ثبت تاریخ انقلاب نیز کمک گرفت. برای مثال می‌شود دفترچه ثبت خاطراتی را در اختیار علاقه‌مندان قرار دهیم. این موضوع در بسیاری از کشورها در حال وقوع است. مردم خاطرات خود را ثبت می‌کنند و در اختیار مراکز مسئول قرار می‌دهند و از میان خاطرات رسیده می‌توان تولیدات و خروجی‌های مفیدی به دست آورد.

    دسته بندي هاي برگزيده
    آرشيو راه